header image
standard-title Στην πόλη της Λευκάδας

Στην πόλη της Λευκάδας

Η πόλη της Λευκάδας, ιδιαίτερα το τμήμα της παλιάς πόλης  γύρω από την κεντρική αγορά, είναι από μόνη της ένα υπαίθριο μουσείο αρχιτεκτονικής, ιστορίας και πολιτισμού. Παραδοσιακά σπίτια, μουσεία, πάρκα, βιβλιοθήκες και θρησκευτικά μνημεία διάσπαρτα στην πόλη αποτελούν την αφορμή για δημιουργικούς περιπάτους  που ψυχαγωγούν και  μορφώνουν ενώ μπορούν ανά πάσα στιγμή να συνδυαστούν με καφέ, γλυκό, φαγητό και ποτό μέσα στα στενά της πόλης και την παραλία.

Το Go Lefkas προτείνει διαδρομές μέσα στην πόλη, πλαισιωμένες με ιστορικά στοιχεία που θα σας βοηθήσουν να γνωρίσετε καλύτερα τα σημεία ενδιαφέροντος που επισκέπτεστε.

1η Διαδρομή: Θρησκευτικά Μνημεία

Η πρώτη μας προτεινόμενη διαδρομή ξεκινά από τη δυτική είσοδο της πόλης, και τον ανοιχτό χώρο στάθμευσης που βρίσκεται δίπλα από το κτίριο του Πνευματικού κέντρου της πόλης, και καταλήγει και πάλι σε αυτόν. Είναι μια διαδρομή μιας ώρας και δέκα περίπου λεπτών κατά τη διάρκεια της οποίας θα γνωρίσετε μερικά από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία της πόλης.

Περάστε απέναντι από την είσοδο του χώρου στάθμευσης και ακολουθήστε την κεντρική οδό “8ης Μεραρχίας“.

Στο πρώτο στενάκι που θα συναντήσετε (οδός Αγίου Αντωνίου), αμέσως μετά το Δικαστικό Μέγαρο στρίψτε δεξιά και αμέσως αριστερά. Θα βρεθείτε στον ερειπωμένο ναό του Αγίου Αντωνίου.

Ι. Ν. Αγίου Αντωνίου

Τα απομεινάρια του Ι. Ν. Αγίου Αντωνίου

(Ο ναός καταστράφηκε από σεισμό στις 30 Ιουνίου του 1948. Μόνο μέρος του ιερού στέκει ακόμα όρθιο. Χτίστηκε το 1717. Ο πρώτος ναός ήταν ξύλινος και μετά την κατεδάφιση του στις αρχές του 19ου χτίστηκε λίθινος και το 1841 πήρε τις σημερινές του διαστάσεις. Αποτελεί παρεκκλήσι του Μητροπολιτικού Ναού της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευαγγελίστριας. Στο λευκαδίτικο ιδίωμα λέγεται ” Ο Αη Αντών΄ς ο Πέρα” σε αντιδιαστολή με τον “Αη Αντών τον Όξου” που βρίσκεται στο λόφο Λάμια, λίγο πριν την είσοδο στο νησί της Λευκάδας ).

Επιστρέφετε στον κεντρικό δρόμο στρίβετε δεξιά και συνεχίζετε τη διαδρομή σας παραμένοντας στη δεξιά πλευρά του δρόμου. Μετά το κεντρικό κατάστημα της ΔΕΗ και ανάμεσα σ΄ ένα μικρό δρομάκι (Αγίου Παντελεήμονος) και του κεντρικού δρόμου της Πεφανερωμένης, θα βρείτε το ναό του Αγίου Παντελεήμονος.

Ι. Ναός Αγίου Παντελεήμονος

Ο Ι. Ναός Αγίου Παντελεήμονος

(Αποτελεί παρεκκλήσι της Παναγιάς των Ξένων. Ο αρχικός ναός ιδρύθηκε το 1730. Κατέρρευσε στους σεισμούς των ετών 1769, 1825, 1869, 1897, 1938 και πέντε φορές ανοικοδομήθηκε εκ νέου. Το 1986 οι κληρονόμοι των τελευταίων κτητόρων,  παραχώρησαν το εναπομείναν τμήμα του οικοπέδου μετά την εκποίηση της υπολοίπου περιουσίας του Ναού και την απαλλοτρίωση μεγάλου μέρους του οικοπέδου κατά τη διάνοιξη της οδού 8ης Μεραρχίας, στο εκκλησιαστικό συμβούλιο της Ενορίας “Γενέσιο της Θεοτόκου” (Παναγίας των Ξένων) Λευκάδος, με την προϋπόθεση να ανοικοδομήσουν και πάλι Ναΐσκο στο όνομα του Αγίου Παντελεήμονος. Η θεμελίωσή του έγινε τον Απρίλη του 1992 και τα εγκαίνια του πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβρη του 1995).

Συνεχίζετε τη διαδρομή σας ακολουθώντας την 8ης Μεραρχίας μέχρι που θα φτάσετε στην αρχή της κεντρικής αγοράς της πόλης (πεζόδρομος) (Πλατεία Αγίου Μηνά).

Εκεί θα στρίψετε δεξιά και θα ακολουθήσετε το δρόμο που οδηγεί στην έξοδο της πόλης προς Νυδρί. Στη διχάλα των δρόμων που αμέσως θα συναντήσετε, σε μια μικρή πλατεία με τις προτομές των Πέτρου Φίλιππα Πανάγου  και Ξενοφώντα Γρηγόρη.

plateia agiu mina

Η πλατεία Αγίου Μηνά με τις προτομές των Φίλιππα Πανάγου και Γρηγόρη

Θα ακολουθήσετε την αριστερή οδό (οδός Ξενοφώντα Γρηγόρη), αλλά θα παραμείνετε στη δεξιά πλευρά του δρόμου. Στο τέλος  του μαντρότοιχου μετά την είσοδο ενός  τεχνικού γραφείου, θα συναντήσετε ένα κατάστημα ειδών οικιακής χρήσης και θα στρίψετε στο στενάκι δεξιά και στη διχάλα των δυο μικρών δρομίσκων πάλι δεξιά.  Θα βρεθείτε στα ερείπια του μοναδικού ναού Αγγλικανικής Εκκλησίας του νησιού.

Αγγλικανική Εκκλησία

Τα ερείπια του ναού της Αγγλικανικής Εκκλησίας

(Ο ναός άρχισε να κτίζεται το 1862, αλλά μετά την αποχώρηση των Άγγλων από το νησί με την ένωση της Επτανήσου το 1864 οι εργασίες σταμάτησαν και έμεινε ημιτελής. Η μάντρα του περιβόλου έχει κτισθεί από αρχαίο υλικό και οι μεγάλων διαστάσεων δόμοι προέρχονται από την αρχαία Νήρικο στον λόφο του Κούλμου ).

Επιστρέφετε στην 8ης Μεραρχίας, μέσω της οδού Ιωάννη Γαζή και συνεχίζετε τη διαδρομή σας ανατολικά. Η οδός μετονομάζεται σε Ηρώων Πολυτεχνείου.

Παραμένετε στη δεξιά πλευρά του δρόμου και στο τρίτο δρόμο που θα συναντήσετε (οδός Λευκάτα) θα στρίψετε δεξιά. Σε λίγα μέτρα στο αριστερό σας χέρι θα συναντήσετε το ναό του Αγίου Βησσαρίωνος που βρίσκεται στη συνοικία Αγία Κάρα.

Ι. Ναός Αγίου Βησσαρίωνος

Ο Ιερός Ναός Αγίου Βησσαρίωνος

(Χτίστηκε το 1744 μετά την επιδημία της πανώλης που έπληξε το νησί. Το 1743 η Εκκλησία του νησιού κάλεσε τον ιερομόναχο Ματθαίο Δουσκιώτη να φέρει τη θαυματουργή Κάρα του Αγίου Βησσαρίωνος στο νησί για περιφορά λόγω της επιδημίας της πανώλης που είχε προκαλέσει πάρα πολλά θύματα. Η Κάρα του Αγίου έφτασε στο νησί στις 11 Αυγούστου 1743 και μετά την εξαφάνιση της πανώλης χτίστηκε ο ιερός ναός από τον ίδιο τον ιερομόναχο στη σημερινή του θέση και φιλοξένησε για ένα μικρό διάστημα τη θαυματουργή Κάρα του αγίου. Στη συνέχεια δόθηκε ως  μετόχι στη μονή του Αγίου Γεωργίου των Σκάρων και αργότερα στη Φανερωμένη. Γκρεμίστηκε από σεισμό το 1948 και χτίστηκε εκ νέου το 1977, ύστερα από δωρεές πιστών).

Επιστρέφετε στην Ηρώων Πολυτεχνείου αλλά με φορά προς τη δύση αυτή τη φορά, την αντίθετη δηλαδή, από αυτή που φτάσατε μέχρι εκεί, και περνάτε απέναντι στη δεξιά πλευρά του δρόμου, για να φτάσετε στην αρχή της κεντρικής αγοράς της Πόλης, στον πεζόδρομο και στο ναό του Αγίου Μηνά.

Εξωτερική άποψη του Ιερού Ναού Αγίου Μηνά

Εξωτερική άποψη του Ιερού Ναού Αγίου Μηνά

Ενοριακός ναός. Θεωρείται ο πιο αξιόλογος ναός της πόλης με υπέροχο ξυλόγλυπτο τέμπλο, εικόνες του Κωνσταντίνου Κονταρίνη και Ιωάννη Ρούσου, ελαιογραφίες του Νικολ. Δοξαρά, Νικολ. Κουτούζη Σπυρ. Βεντούρα και άλλων.

Στις 27 Απριλίου 1707 ο Ανδρέας Κονταρίνης και άλλοι κάτοικοι έκαναν αίτηση στον Ανώτερο Προνοητή Λευκάδας να του παραχωρηθεί οικόπεδο για να χτίσουν ναό αφιερωμένο στους Αγίους Μηνά, Βικεντίου και Βίκτωρα. Αυτό ζητήθηκε γιατί στον σεισμό της 11ης Νοεμβρίου (που τιμάται η μνήμη των Αγίων), έγινε μεγάλος σεισμός και ξεριζώθηκε ένας πλάτανος που υπήρχε στην θέση του σημερινού ναού. Στη ρίζα του βρέθηκε εικόνισμα του Αγίου Μηνά, ενώ ο Αυθέντης (Ανώτερος Προνοητής Θαλάσσης) Πέτρος Βαγδαρίβ, είδε σαν όραμα τρεις άνδρες να μάχονται με τα σύννεφα.

Ο αρχικός ναός ήταν πολύ μικρός και περατώθηκε μόλις σε 4 μήνες. Ανακαινίστηκε το 1724 και πήρε τις σημερινές του διαστάσεις.  Το όμορφο τέμπλο του, έργο Ζακυνθινών πιθανών τεχνιτών,  πρέπει να έγινε μεταξύ 1724 και 1730 και είναι τυπικό δείγμα μπαρόκ. Η Ουρανία του είναι έργο του Νικολ. Δοξαρά. Ο Αρχιερατικός θρόνος και τα δυο Προσκυνητάρια από ξύλο καρυδιάς είναι έργα του Ιωάννη Βρεττού του 1935. Ο Επιτάφιος (1818) και τα ξύλινα μανουάλια είναι έργα του Ευσταθίου Προσαλέντη του παλιού.

Μέσα στο ναό είναι ο τάφος του Ηπειρώτη λόγιου Αθανάσιου Ψαλίδα που διετέλεσε διευθυντής του Λυκείου της πόλης. Το εικονοστάσι του Αγίου στηρίζεται πάνω σε βάση από κιονόκρανο κάποιου παλαιοχριστιανικού ναού.

Συνεχίζετε την διαδρομή σας πια στο πλακόστρωτο πεζόδρομο της κεντρικής αγοράς της πόλης.

Εδώ έχετε τη δυνατότητα να παρατηρήσετε τα σπίτια της παλιάς πόλης αριστερά και δεξιά του δρόμου τα οποία διατηρούν το παραδοσιακό τους χρώμα και είναι κατασκευασμένα με το μοναδικό στην Ελλάδα αντισεισμικής προστασίας τρόπο με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας τους. Η πόλη γνωστή ως Χώρα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μεσαιωνικής πόλης, που εξέφραζε τότε που διαμορφώθηκε (Ενετοκρατία), το φεουδαρχικό τρόπο διοίκησης με βάση τον οποίο διαμορφώθηκε ο βασικός πολεοδομικός ιστός της. Η πλατεία στο κέντρο της λεγόμενης παλιάς πόλης, με το παζάρι τον κεντρικό εμπορικό της δρόμο, καθώς και οι περιφερειακοί παραλιακοί δρόμοι στα βόρεια και ανατολικά της αποτελούν τον κύριο άξονα της με αναρίθμητα στενάκια, μικρές πλατείες και όμορφες εκκλησίες να τον ολοκληρώνουν.

Προχωρώντας λοιπόν στην αγορά θα συναντήσετε στο δεξί σας χέρι το ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου.

Ι.Ν. Εισοδίων της Θεοτόκου

Ι.Ν. Εισοδίων της Θεοτόκου

(Ιδρύθηκε το  1720 σαν ένας μικρός αρχικά ναός, και έγινε συναδερφικός στις 25 Μαρτίου του 1721 και τότε μάλλον ολοκληρώθηκε και η εικονογράφηση του,  μέχρι και το 1969/70. Πήρε τις σημερινές του διαστάσεις στα τέλη του 18ου αι. Οι εικόνες του είναι των αρχών του 19ου αι. και είναι έργα των Στυλ Δεβάρη, Σπυρ. Βεντούρα, Ιωάννη Ρούσσου, Στ. Σταμπόγλη, Σπυρ. Γαζή, Θεοδ. Παπαντώνη και Δημ Καμπίσου- Μπέλλου. Στον τελευταίο ανήκει και το Δεσποτικό. Το πρώτο κωδωνοστάσιο του έγινε το 1842 (δεν είναι το σημερινό) ή με την κατασκευή του το 1720. Ανακατασκευάστηκε πολλές φορές (1869, 1886 κλπ) Το 1886 χτίστηκε και ο γυναικωνίτης του. Ο πολυέλαιος του είναι ρωσικής τέχνης και αγοράστηκε στις 20 Ιουλίου του 1852.)

Αμέσως μετά το ναό των Εισοδίων θα μπείτε στο σοκάκι Κωνσταντίνου Γράψα, που βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τον ναό και δίπλα από το βιβλιοπωλείο “Τσιρίμπασης” και θα επισκεφτείτε τον Μητροπολιτικό Ναό της πόλης την Ευαγγελίστρια.

mitropoli

Η Μητρόπολη της Λευκάδας

(Ο αρχικός  ναός  χτίστηκε το 1689. Στη συνέχεια παραχωρήθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Λευκάδας Άνθιμο  Μαρίνο το  1696 από τον για να γίνει μητροπολιτικός. Ιδρύθηκε εκεί επίσης Ιερά Τράπεζα των Λατίνων για να συλλειτουργούν εδώ και Καθολικοί ιερείς η οποία διατηρήθηκε μέχρι το 1723 που ιδρύθηκε ναός των Λατίνων στην πλατεία. Ο μικρός ναΐσκος κατέρρευσε το 1704, το 1743 και το 1769. Την εποχή της πανούκλας του 1743 υπήρχε στον προαύλιο χώρο του νεκροταφείο όπου θάφτηκαν πολλά από τα θύματα της αρρώστιας και μάλιστα υπήρχε αυλάκι γύρω του που το ξεχώριζε από τα γειτονικά οικόπεδα. Στη συνέχεια χτίστηκε μεγαλύτερος από τον Αρχιεπίσκοπο Μελέτιο Κονιδάρη και πήρε τις σημερινές διαστάσεις του το 1856 ενώ τη σημερινή του μορφή απέκτησε το 1950 μετά τις ζημιές που υπέστη στο σεισμό του 1948. Το τέμπλο του, είναι του τέλους του 19ου έργο του Ευστ. Προσαλέντη του νεώτερου, όπως και ο Άμβωνας και ο Επισκοπικός θρόνος. Οι εικόνες του είναι έργα των Αναστασίου Ρύστου, Νικολ Παπανολόπουλου, Σπυρ. Καμπίσου- Μπέλου.)

Επιστρέφετε στην Κεντρική αγορά της πόλης από την (οδός Μητροπόλεως) και λίγα μέτρα πιο κάτω, θα συναντήσετε το ναό του Παντοκράτορα στο δεξί σας  χέρι.

Ο Ιερός Ναός Παντοκράτορος

Ο Ιερός Ναός Παντοκράτορος

(Κτητορικός ναός της οικογένειας Βαλαωρίτη και Σταύρου. Ιδρύθηκε το 1699/1700 μετά από αίτηση κατοίκων της πόλης που ήθελαν να χτίσουν ναό αφιερωμένο στον Παντοκράτορα σε ανάμνηση της απελευθέρωσης από τους Τούρκους στις 6 Αυγούστου του 1684. Κατέρρευσε και έπαθε αρκετές φορές ζημιές από σεισμούς και το 1830 πήρε τις σημερινές του διαστάσεις. Στην ανοικοδόμηση του 1869 ανήκει η σημερινή πρόσοψη του ναού. Στον κήπο του ναού είναι θαμμένοι πολλοί αξιόλογοι Λευκαδίτες όπως ο Μόσχος Βαλαωρίτης, ο Μάρκος Αλεξ. Χαλικιόπουλος, ο Ανδρέας Σταύρου, ο Δ. Πετριτσόπουλος του Πετρο-Παύλου, ο Πέτρος Πετριτσόπουλος του Δημητρίου, ενώ πίσω από το Άγιο Βήμα είναι ο τάφος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Τα έργα του ναού είναι των Βεντούρα, του Διον. Καλιβωκά, του Κ.Θ. Ιωαννίτη κα. Το τέμπλο, άγνωστου τεχνίτη είναι πιθανόν μετά του 1850 και είναι το πρώτο τέτοιου τύπου (νεοκλασικό) τέμπλο που έγινε στο νησί.).
Ο ναός δεν είναι επισκέψιμος.

Ο τάφος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη πίσω από τον Ι.Ν. Παντοκράτορα

Ο τάφος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη πίσω από τον Ι.Ν. Παντοκράτορα

Συνεχίζετε τη διαδρομή σας στην κεντρική αγορά και δυο στενά πιο κάτω στρίβεται δεξιά στην οδό Ζαμπελίων για να επισκεφτείτε τον Ενοριακό ναό του Αγίου Νικολάου.

Ι.Ν. Αγίου Νικολάου

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου – Φωτογραφία: Θωμάς Σβορώνος

(Ένας από τους μεγαλύτερους ναούς της πόλης. Ιδρύθηκε το 1687. Από τους πρώτους ιδρυτές του υπήρξε και η οικογένεια Ζαμπελίων. Ανοικοδομήθηκε πολλές φορές (1704, 1730, 1769) και το 1825 πήρε τις σημερινές του διαστάσεις. Στο σεισμό του 1869 ήταν ο μοναδικός ναός που έμεινε όρθιος. Εικόνες του πρώτου ναού υπάρχουν στο Μουσείο του νησιού. Οι εικόνες του είναι έργα των Βεντούρα, Ρούσσου, Γαζή, Σταμουλόπουλου και Χρυσολουρά. Ο Δεσποτικός του θρόνος είναι έργο του Βρεττού.)

Στο δεξί σας χέρι επί της οδού Ζαμπελίων,  ακριβώς απέναντι από το ναό, θα δείτε και τη βόρεια πρόσοψη του παλιού αρχοντικού των Ζαμπελίων, μιας από τις σημαντικότερες οικογένειες του νησιού που ανέδειξε συγγραφείς, λόγιους, δικαστικούς και ποιητές και ήταν από τις πρώτες που αποτέλεσαν μέλη της Φιλικής Εταιρείας στη Λευκάδα. Το οίκημα δεν είναι επισκέψιμο.

Η οικία Ζαμπελίων

Η οικία Ζαμπελίων

Αν συνεχίσετε στην οδό Ζαμπελίων θα σας οδηγήσει στην πλατεία Πάνου Γ. Γιαννούλη και  στο ναό του Αγίου Δημητρίου που ωστόσο δεν είναι επισκέψιμος.

Άγιος Δημήτριος

Ο Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου

(Από τους μικρότερους ναούς της πόλης. Ιδρύθηκε το 1687/8 ύστερα από αίτηση του Ηγούμενου της Κόκκινης Εκκλησιάς Θεοφάνη Δανιά και αποτέλεσε μετόχι της από το 1704.Ο ναός κατέρρευσε και ανοικοδομήθηκε πολλές φορές (1704, 1811, 1830 κ.α) και πήρε τη σημερινή του μορφή το 1825. Τα δεσποτικά του πιθανόν να είναι ζωγραφισμένα από τον Παναγιώτη Δοξαρά το 1721/22. Το τέμπλο του είναι έργο του Προσαλέντη του 1870 ή 1880. Υπάρχουν έργα επίσης των Δοξαρά, Καμπίσου-Μπέλλου,  Πατσαρά.)

Στη συνέχεια ακολουθείτε την Ζαμπελίων ανατολικά και θα σας βγάλει στην ανατολική παραλία της πόλης (οδός Γολέμη),  όπου θα στρίψετε αριστερά. Στην πορεία σας θα συναντήσετε το πρατήριο του ΤΑΟΛ και το Λιμεναρχείο. Βρίσκεστε στη συνοικία Πίσω Μώλος.

Ακριβώς πίσω από το Λιμεναρχείο, στην οδό Ακαρνανίας, βρίσκεται ο επισκέψιμος ναός του Αγίου Χαραλάμπους. (Παρεκκλήσι των Αγίων Αναργύρων Ιδρύθηκε το 1743 Καταστράφηκε το 1825 και το 1836 πήρε τις σημερινές του διαστάσεις. Το τέμπλο του είναι του Προσαλέντη ή και του Πατέρα Ευσταθίου. Τα δεσποτικά έργα του Σπυρ. Μαράτζου.)

Από κει  συνεχίζοντας την οδό Ακαρνανίας, θα στρίψετε δεξιά στο σημείο που μετονομάζεται σε Γεωργ. Κάτση και θα φτάσετε στο τέλος του δρόμου και την οδό Λευκάδιου Χερν (δεξιά σας, το τέταρτο σπίτι είναι αυτό από που γεννήθηκε κι έζησε τα πρώτα του χρόνια ο εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας, Λευκάδιος Χερν, όπως θα δείτε να αναγράφεται σε σχετική επιγραφή), ενώ αριστερά σας το δρομάκι θα σας οδηγήσει  στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Άποψη της κεντρικής πλατείας της Λευκάδας

Άποψη της κεντρικής πλατείας της Λευκάδας

Ένας μεγάλος χώρος με καφέ και εστιατόρια που αποτελεί πόλο έλξης των κατοίκων της πόλης αλλά και των επισκεπτών του νησιού.  Αποτελεί το επίκεντρο για πολλές εκδηλώσεις.

Στα δυτικά της πλατείας μπορείτε να δείτε το ναό του Αγίου Σπυρίδωνα.

(Ιδρύθηκε το 1685 από τις οικογένειες Τσαρλαμπά, Μαρίνου, Ψωμά και Πετριτζόπουλου, Ο ναός κατέρρευσε το 1704 και το 1825 για πολλοστή φορά και το 1836 ανοικοδομήθηκε στις σημερινές του διαστάσεις. Ξανακατέρρευσε το 1849 και ανοικοδομήθηκε εκ νέου. Οι τελευταίες επεμβάσεις έγιναν το 1948.  Το τέμπλο του είναι του Ζακυνθινού τεχνίτη Ιωάννη Γρόππα του 1736 και οι εικόνες του έργα των Τομάζο Τζεν, Γιώργου Χρυσολουρά κ.α.) Ο ναός δεν είναι επισκέψιμος .

Ακριβώς στο τέλος της πλατείας θα στρίψετε αριστερά μετά το κτίριο του ναού του Αγίου Σπυρίδωνα και θα ακολουθήσετε την οδό Βεριώτη  δυτικά.

Στην πορεία σας θα συναντήσετε το ναό της  Αγίας Παρασκευής.

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής

Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, με το μεταλλικό χαρακτηριστικό καμπαναριό του

(Ο αρχικός ναός της Αγίας βρισκόταν στη δυτική συνοικία του κάστρου της Αγίας Μαύρας από τον 16ο αιώνα, αλλά κατεδαφίστηκε από τους Ενετούς το 1714 ή 1715 και το 1720 οικοδομήθηκε στην σημερινή του θέση. Τις σημερινές διαστάσεις πήρε το 1836. Το τέμπλο του είναι των Δημ.  Ψιλιανού, Δημ. Λούπη και Ιωάνν, Λιβαδά (1734-1735), το οποίο χρυσώθηκε το 1778 από τον Στυλ Δεβάρη. Τα Δεσποτικά είναι του Νικολ. Παπανολόπουλου, όπως και η εικόνα της Αγίας. Επίσης υπάρχουν έργα του Τομάζο Τζεν, του Ευσταθίου Σταϊκόπουλου, του Διονυσ. Καλιβωκά, της Ουρανίας Γαζή κ.α ). Ο ναός δεν είναι επισκέψιμος.

Η οδός Βεριώτη θα σας οδηγήσει στο ναό της Γέννησης της Θεοτόκου (Παναγία των Ξένων) στην πλατεία Μαρκά.

Η Παναγία των Ξένων

Η Παναγία των Ξένων

(Ενοριακός ναός. Ιδρύθηκε το 1718. Το 1785 χτίστηκε εκ νέου και πήρε τις σημερινές του διαστάσεις το 1836. Το τέμπλο του είναι το πρώτο έργο του Ευσταθ. Προσαλέντη, ενώ υπάρχουν αξιόλογα έργα των Ιωάννη Ρούσσου, Στυλ Δεβάρη, Σπυρ. Βεντούρα, Βασ. Σίδερη και άλλων.  Την ονομασία Παναγία των «Ξένων», απέδωσε ο λαός της Λευκάδος στον ναό αυτό, διότι σ’ αυτόν εγγράφονταν με αίτησή τους οι υπηρετούντες υπάλληλοι στο δημόσιο όπως εκπαιδευτικοί, στρατιωτικοί και άλλοι, οι οποίοι κατάγονταν από άλλα μέρη της Ελλάδος. Ριζική ανακαίνιση (διάρκειας τριών ετών) του ναού, έγινε μετά το σεισμό της 14ης Αυγούστου του 2003 με τη συνεργασία του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, της Ιεράς Μητροπόλεως και της 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Λίγα μέτρα βορειότερα απέναντι από την πλατεία Μαρκά θα επισκεφτείτε τέλος το ναό των Αγίων Αναργύρων.

Ο Ιερός Ναός Αγίων Αναργύρων

Ο Ιερός Ναός Αγίων Αναργύρων

(Ενοριακός ναός. Χτίστηκε το 1725. Τις σημερινές διαστάσεις του  πήρε το 1837. Στο κέντρο του ναού είναι θαμμένος ο Μητροπολίτης Άρτας Δανιήλ Κατωχιανός Αρακλειώτης που πέθανε το 1853.  Στον ναό υπάρχουν έργα των Σπυρ. Γαζή και Μακαρίου Λεύκα, του Εμμ. Τζάνε, του Σπυρ. Βεντούρα και άλλων. Στο ναό φυλάσσονται λείψανα του Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου, του Αγίου Στεφάνου και του Αγίου Στυλιανού).

Από την πλατεία Μαρκά και την Παναγιά των Ξένων ακολουθείτε την οδό Δημάρχου Γιαννουλάτου και θα οδηγηθείτε στο σημείο αφετηρίας της διαδρομής σας, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας.

2η Διαδρομή: Μουσεία, βιβλιοθήκες και πάρκα

Με την ίδια αφετηρία της πρώτης διαδρομής, δηλαδή τον ανοιχτό υπαίθριο χώρο στάθμευσης,  δίπλα από το κτήριο του Πνευματικού Κέντρου, το Go Lefkas προτείνει και μια δεύτερη διαδρομή στην πόλη, αυτή τη φορά με σημεία ενδιαφέροντος τα Μουσεία, τις βιβλιοθήκες και τα πάρκα της πόλης της Λευκάδας.

Ξεκινήστε  τη διαδρομή σας  με την επίσκεψη στα μουσεία που φιλοξενεί το κτήριο του Πνευματικού κέντρου.

Πνευματικό Κέντρο Λευκάδας

Εξωτερική άποψη του Πνευματικού Κέντρου Λευκάδας

Στο ισόγειο του κτηρίου στεγάζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο της Λευκάδας  από το 1999.

Φιλοξενεί τα αρχαιολογικά ευρήματα από την ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Νηρίκου και τις ανασκαφές στον Νυδρί, την Χοιροσπηλιά της Ευγήρου, την Ασβότρυπα στο Φρύνι, το Μεγανήσι και άλλα μέρη του νησιού. Τα εκθέματα καλύπτουν μια μεγάλη χρονική περίοδο από τη Μέση Παλαιολιθική εποχή μέχρι τους Ύστερους Ρωμαϊκούς χρόνους. Αποτελείται από τέσσερις αίθουσες που φιλοξενούν ευρήματα από το δημόσιο και ιδιωτικό βίο των κατοίκων από τους ιστορικούς χρόνους, πηγές και κείμενα αρχαίων φιλολογικών μαρτυριών και ευρήματα για τις θεότητες του νησιού, ευρήματα σχετικά με ταφικά έθιμα και τα ευρήματα των ανασκαφών του W. Doerpfeld που αφιέρωσε πολλά χρόνια ανασκαφών στο νησί υποστηρίζοντας τη θεωρία του ότι η Λευκάδα είναι η Ομηρική Ιθάκη.

Άποψη της κεντρικής αίθουσας του Ιστορικό Κέντρου Λευκάδιου Χερν

Άποψη της κεντρικής αίθουσας του Ιστορικό Κέντρου Λευκάδιου Χερν

Στον ίδιο όροφο στεγάζεται επίσης το μοναδικό σε ευρωπαϊκό  χώρο μουσείο, αφιερωμένο στον εθνικό ποιητή της Ιαπωνίας Λευκάδιο Χερν που γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα παιδικά του χρόνια στη Λευκάδα. Το μουσείο, εγκαινιάσθηκε  με την ονομασία Ιστορικό Κέντρο Λευκάδιου Χερν, στις 4 Ιουλίου 2014. Περιλαμβάνει τις πρώτες εκδόσεις του, σπάνια βιβλία, ιαπωνικά συλλεκτικά αντικείμενα, φωτογραφίες, και κείμενα αλλά και εκθέματα από τις σημαντικές στιγμές της εντυπωσιακής ζωής του συγγραφέα . Τα εκθέματα δόθηκαν στο Ιστορικό Κέντρο από τον συλλέκτη Τάκη Ευσταθίου.

Άποψη της Αίθουσας Τάκη Ευσταθίου

Άποψη της Αίθουσας Τάκη Ευσταθίου

Παραμένοντας στο ισόγειο μπορείτε επίσης να επισκεφτείτε την Αίθουσα Τάκη Ευσταθίου αφιερωμένη στον συλλέκτη, που χάρισε κομμάτια της συλλογής του για να δημιουργηθεί το Ιστορικό Κέντρο Λευκάδιου Χερν. Η αίθουσα φιλοξενεί πίνακες μεγάλων Ιαπώνων καλλιτεχνών, μεταξοτυπίες των Στάμου, Χρύσας, του γλύπτη Θεόδωρου και του Λεκκάκη, βιβλία πολιτισμού και τέχνης, αφίσες και άλλα.

Η αίθουσα Χαρακτικής Μικρού Μεγέθους και Ex-Libris

Η αίθουσα Χαρακτικής Μικρού Μεγέθους και Ex-Libris

Επίσης σε διπλανή αίθουσα θα δείτε την Έκθεση Χαρακτικής Μικρού Μεγέθους και Ex-Libris που παρουσίασε το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας το 2005 και το 2008 με τη διοργάνωση Διεθνών Τριενάλε Χαρακτικής Μικρού Μεγέθους και EX LIBRIS. Πρόκειται για υψηλής στάθμης σύγχρονα μικροχαρακτικά ex – libris με θέμα το «ΒΙΒΛΙΟ» και τη «Μουσική». 

Τμήμα της Λευκαδιακής Πινακοθήκης

Τμήμα της Λευκαδιακής Πινακοθήκης

Επίσης θα θαυμάσετε έργα Λευκαδιτών, Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών στη Λευκαδιακή Δημοτική Πινακοθήκη .

Στον πρώτο όροφο του κτηρίου ένα πολύ ιδιαίτερο και καθαρά Λευκαδίτικο μουσείο περιμένει να το επισκεφτείτε. Πρόκειται για το  Μουσείο Ενθυμημάτων Διεθνούς Φεστιβάλ Φολκλόρ. Εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 2012 και περιλαμβάνει αντικείμενα που είτε έχουν άμεση σχέση με τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ, είτε αποτελούν δώρα των χορευτικών συγκροτημάτων που συμμετείχαν στο φεστιβάλ. Στον κεντρικό χώρο του ορόφου δεσπόζουν μεγάλες φωτογραφίες με χορευτικά δρώμενα του Φεστιβάλ, ειδικά λάβαρα με κείμενα στην ελληνική και αγγλική γλώσσα που εισάγουν τον επισκέπτη στο θέμα και τον χαρακτήρα της έκθεσης. Οι χώροι της μουσειακής έκθεσης είναι οργανωμένοι σε επιμέρους θεματικές ενότητες με λευκαδίτικες ενδυμασίες, φωτογραφικό υλικό που αναφέρεται στο Φεστιβάλ και ειδική οθόνη προβολής, ενδυμασίες μουσικοχορευτικών συγκροτημάτων από όλες τις χώρες που έχουν πάρει μέρος στο ΔΦΦ, συνοδευόμενες από μουσικά όργανα και άλλα ενθυμήματα.  Επίσης σε ειδικούς χώρους φιλοξενούνται αντικείμενα της συλλογής του ιδρυτή του Φεστιβάλ Αντώνη Τζεβελέκη κ.α.

Στη συνέχεια αφήνετε το κτήριο του Πνευματικού Κέντρου και περνάτε απέναντι στην δυτική πλευρά του δρόμου.

Θα ακολουθήσετε τον πρώτο δρόμο, δίπλα στους παιδικούς σταθμούς της πόλης (Δημάρχου Γιαννουλάτου) και θα βρείτε μπροστά σας το ναό της Παναγίας των Ξένων.

Η πλατεία Μαρκά

Η πλατεία Μαρκά

Δεξιά  από το ναό βρίσκεται η πλατεία Μαρκά όπου φιλοξενεί δυο σημαντικά κτήρια για τον πολιτισμό και τα γράμματα του νησιού: τη Δημόσια Βιβλιοθήκη και τη Χαραμόγλειο Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη.

δημόσια βιβλιοθήκη Λευκάδας

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη ιδρύθηκε το 1953, και  στεγάζεται στο παλιό νεοκλασικό αρχοντικό της οικογένειας Ζουλίνου, διατηρητέο κτίσμα του τέλους του 19ου αιώνα. Η είσοδος της βρίσκεται επί της οδού Ροντογιάννη, στο πίσω μέρος του κτιρίου, όπως το βλέπετε από την πλατεία Μαρκά. Η βιβλιοθήκη λειτουργεί στο ισόγειο του κτηρίου και  φιλοξενεί περισσότερα από 60000 βιβλία. Επίσης διαθέτει συλλογή χαρακτικών του 17ου αιώνα του Ιταλού γεωγράφου Vincenzo Maria Coronelli (1650 – 1718). 

Τμήμα της συλλογής μεταβυζαντινών εικόνων

Τμήμα της συλλογής μεταβυζαντινών εικόνων

Στον πρώτο όροφο της στεγάζεται η Συλλογή Μεταβυζαντινών Εικόνων και Κειμηλίων από ναούς και μοναστήρια του νησιού.
Λίγα μέτρα ανατολικότερα από την βιβλιοθήκη, επί της οδού Ροντογιάννη, θα δείτε και το σπίτι που γεννήθηκε ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης.

Επιστρέφετε στην Πλατεία Μαρκά, όπου υπάρχουν δυο γλυπτά, η προτομή του Ιστορικού Νίκου Σβορώνου  (έργο του Μέμου Μακρή)  και το Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης. Μπροστά σας θα δείτε το κτίριο των ΚΑΠΗ.

charamogleios

Αναζητήστε το διπλανό κτήριο με είσοδο επί της οδού Αν. Σκιαδαρέση για να επισκεφτείτε την Χαραμόγλειο Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη. Μια βιβλιοθήκη με θέμα τη Λευκάδα, η οποία βραβεύτηκε το 1987 από την Ακαδημία Αθηνών, ενώ αναγράφηκε και στο βιβλίο των ρεκόρ Guinness το 1994 σαν τη μεγαλύτερη με αποκλειστικό θέμα. Διαθέτει μια συλλογή από περίπου 40000 έργα 810 Λευκαδίων, και άλλο υλικό. Αποτελεί το έργο ζωής του Αριστοτέλη Χαραμόγλη, (1919 – 2003), που από το 1973 μέχρι και το θάνατο του το 2003, συγκέντρωνε κάθε είδους έντυπο υλικό που είχε ως θέμα τη Λευκάδα και τους Λευκαδίτες, καθώς και ό, τι είχε γραφτεί από Λευκάδιους, αλλά και άλλα έντυπα που είχαν αναφορές στο νησί και τους ανθρώπους του.

Η αίθουσα της βιβλιοθήκης του Νίκου Σβορώνου

Η αίθουσα της βιβλιοθήκης του Νίκου Σβορώνου

Ακριβώς απέναντι από την είσοδο της Χαραμογλείου, στον πρώτο όροφο του κτηρίου των ΚΑΠΗ στεγάζεται η  Βιβλιοθήκη Νίκου ΣβορώνουΑποτελείται από χιλιάδες βιβλία, έγγραφα, αποκόμματα εφημερίδων, σπάνια φυλλάδια και εφημερίδες του ΄40 και του αντιδικτατορικού αγώνα (1967 – 1974) και αδημοσίευτες διδακτορικές διατριβές.

Έκθεση ζωγραφικής στην αίθουσα τέχνης Θεόδωρου Στάμου

Έκθεση ζωγραφικής στην αίθουσα τέχνης Θεόδωρου Στάμου

Στο ισόγειο του κτηρίου που φιλοξενεί την Χαραμόγλειο λειτουργεί η Αίθουσα Τέχνης “Θεόδωρος Στάμος”  που φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις τέχνης, φωτογραφίας, λαογραφίας κ.α. καθ΄ όλη την διάρκεια της χρονιάς.

Μέσω της οδού Σκιαδαρέση θα βγείτε στην κεντρική αγορά της πόλης και θα στρίψετε αριστερά.

Κατεβαίνοντας την αγορά, δυο δρομάκια πιο χαμηλά θα στρίψετε αριστερά για να οδηγηθείτε στο υπό ανακαίνιση σπίτι του Άγγελου Σικελιανού. Το σπίτι μετά την ανακαίνιση του, θα λειτουργήσει ως χώρος γραμμάτων και πολιτισμού. Στον κήπο του φιλοξενούνταν για χρόνια το μικρό Κηποθέατρο της πόλης.

Άποψη του Μουσείου Φωνογράφου

Άποψη του Μουσείου Φωνογράφου

Επιστρέφετε εκ νέου στην κεντρική αγορά και στον αμέσως επόμενο δρόμο (Ιωάννη Φλογαΐτη) θα στρίψετε δεξιά ακολουθώντας την πινακίδα που θα σας οδηγήσει σε ένα μικρό ιδιωτικής πρωτοβουλίας μουσείο, το Μουσείο Φωνογράφου και παλαιών αντικειμένων του Δημήτρη Κατοπώδη , επί της οδού Καλκάνη. Στα εκθέματα του υπάρχουν φωνόγραφοι, δίσκοι, σπάνια χρηστικά αντικείμενα, διακοσμητικά, εργαλεία, κουτάκια, σφραγίδες, χαρτονομίσματα, κεντήματα, παραδοσιακά μουσικά όργανα, κοσμήματα και καρτ-ποστάλ εποχής.

Από κει και μέσω της οδού Καλκάνη θα φτάσετε στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Λαογραφικό Μουσείο Ορφέα Λευκάδας

Άποψη του λαογραφικού μουσείου του Ορφέα

Από το δρόμο αριστερά, δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα (οδός Βεριώτη), θα ακολουθήσετε τις πινακίδες, θα ακολουθήσετε το δρομάκι αριστερά, πίσω από τη εκκλησία (οδός Στεφανίτση) για να επισκεφτείτε το Λαογραφικό Μουσείο του Μουσικοφιλολογικού Ομίλου Ορφέα «Πανταζής Κοντομίχης».  Ιδρύθηκε το 1978. Περιέχει πάνω από 1000 εκθέματα, αντιπροσωπευτικά της παράδοσης, της κουλτούρας, της έκφρασης και της ιστορίας της Λευκάδας  και  μία σειρά αστικών εκθεμάτων, καθώς και εργαλεία παλαιών επαγγελμάτων.

filarmoniki ktirio

Άποψη του κτηρίου της Φ.Ε.Λ.

Από εκεί θα ακολουθήσετε την οδό προς την παραλία (η ονομασία αλλάζει και γίνεται οδός Πηνελόπης). Στο πρώτο δρομάκι αριστερά (οδός Κοντάρη) και θα βρείτε το κτήριο της Φιλαρμονικής Εταιρείας Λευκάδας. Η Φιλαρμονική Εταιρία Λευκάδος ιδρύθηκε το 1850 και είναι το αρχαιότερο σωματείο στην περιοχή και η δεύτερη χρονολογικά ιδρυθείσα Φιλαρμονική στην Ελλάδα. Το 1864 παιανίζει για την Ένωση των Επτανήσων, το 1896 συμμετέχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, το 1906 παίρνει μέρος στην Μεσολυμπιάδα (μοναδική φιλαρμονική από τα Επτάνησα) και το 1983 της απονέμεται το βραβείο Ακαδημίας Αθηνών. Στο ισόγειο του κτηρίου υπάρχει επισκέψιμος μουσειακός χώρος  με παλιές παρτιτούρες , μουσικά όργανα και στολές της ΦΕΛ, αλλά και αρχειακό και φωτογραφικό υλικό από την πολύχρονη πορεία της, τιμητικές πλακέτες και βραβεύσεις κ.λπ.

Το πάρκο Μποσκέτο στην παραλία της πόλης της Λευκάδας

Από κει θα βγείτε στη δυτική παραλία της πόλης και θα κινηθείτε ανατολικά μέχρι να φτάσετε στον χώρο μπροστά από το ξενοδοχείο Λευκάς. Εκεί είναι το Πάρκο των ποιητών ή Κήπος του Βαλαωρίτη ή Μποσκέτο . Φιλοξενεί  τις προτομές των Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, Άγγελου Σικελιανού, Λευκάδιου Χέρν, Κλεαρέτης Δίπλα Μαλάμου, Δημήτρη Γολέμη, καθώς και το Ηρώο των πεσόντων του πολέμου του 1897. Δημιουργήθηκε από τους Άγγλους και αρχικά δημιουργήθηκε εκεί ο Δημοτικός Κήπος. Παλιότερα υπήρχε μια πέτρινη εξέδρα, που τα καλοκαίρια έδινε η Φιλαρμονική εκεί τις κυριακάτικες συναυλίες της, ενώ φιλοξενούσε επίσης παραστάσεις από  θιάσους της εποχής, ποιητικές βραδιές και άλλου είδους θεάματα.

Στη συνέχεια μπορείτε να απολαύσετε τον καφέ ή το φαγητό σας επιλέγοντας ένα από τα πολλά καφέ ή ταβερνάκια της πόλης.

3. Περιπατητική διαδρομή – ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο της Λευκάδας

Η πόλη της Λευκάδας από ψηλά - Φωτο: Θ. Σβορώνος

Η πόλη της Λευκάδας από ψηλά – Φωτο: Θ. Σβορώνος

Ο χάρτης της διαδρομής που θα ακολουθήσουμε.

Ο περίπατός μας θα ξεκινήσει από το αρχαιολογικό μουσείο και πνευματικό κέντρο της Λευκάδας, σημείο αναφοράς πολιτισμού και τέχνης. Στη συνέχεια θα διεισδύσουμε και θα περιπλανηθούμε στο ιστορικό κέντρο, όπου θα ανακαλύψουμε τα στενά και την “αγορά”, την ιδιότυπη αρχιτεκτονική της Λευκάδας. Θα καταλήξουμε στο “μποσκέτο” ή πάρκο των ποιητών, έναν τόπο μνήμης, γεμάτοι εικόνες από την παλιά πόλη. Περπατώντας δίπλα στο δίαυλο και τη λιμνοθάλασσα θα επιστρέψουμε στην αφετηρία μας ή θα ξεκινήσουμε τη νέα μας εξόρμηση για το κάστρο της Αγίας Μαύρας, τη “Γύρα “ και την παραλία του Αι Γιάννη.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!

Πνευματικό Κέντρο Λευκάδας

Εξωτερική άποψη του Πνευματικού Κέντρου Λευκάδας

Το Αρχαιολογικό Μουσείο και Πνευματικό Κέντρο της Λευκάδας είναι κτίριο του αρχιτέκτονα Ν. Βαλσαμάκη. Μία αρχιτεκτονική πρόταση βραβευμένη σε διαγωνισμό,  που υλοποιήθηκε και φιλοξένησε το παλαιό δημαρχείο. Σήμερα στεγάζει εκτός από την αρχαιολογική συλλογή της Λευκάδας, το ιστορικό κέντρο Λευκάδιου Χερν, τη δημοτική Λευκαδιακή Πινακοθήκη και την έκθεση ενθυμημάτων του διεθνούς φεστιβάλ φολκλόρ.

Αφήνουμε πίσω μας το ανοιχτό θέατρο και περπατάμε δίπλα στο Ιβάρι, στον “μεγάλο μόλο” της δυτικής παραλίας – οδός Άγγελου Σικελιανού.  Στο βάθος φαίνεται το κάστρο της Αγίας Μαύρας – η δεύτερη πρωτεύουσα του νησιού μετά την αρχαία Νήρικο.  Από την μία πλευρά τα πριάρια και η λιμνοθάλασσα, από την άλλη το κτισμένο μέτωπο με τα παλιά χαμηλά σπίτια μαρτυρούν τη σχέση του τόπου και της Λευκαδίτικης αρχιτεκτονικής με τη θάλασσα.

Σπίτι ψαρά στην συνοικία "του πουλιού"

Σπίτι ψαρά στην συνοικία “του πουλιού”

Στα δεξιά μας η συνοικία “του πουλιού”. Στρίβουμε στο δρομάκι με ονομασία Πάνου Λαυράνου, στο ισόγειο σπίτι με τις κρεμασμένες χρωματιστές κολοκύθες. Ισόγεια και  δυόροφα  τα κτίρια εναρμονίζονται ευθύς εξαρχής με την ανθρώπινη κλίμακα.  Συναντάμε την οδό Φρύνης. Αν πάμε δεξιά θα βρεθούμε στην μικρή πλατεία του πουλιού με το συντριβάνι, αριστερά πάλι παρατηρούμε όλο παλιά κτίρια από πέτρα και ξύλο. Τα χρώματα των προσόψεων και η πατίνα των υλικών δίνουν μία ξεχωριστή διάσταση στο χώρο. Τα κάθετα δρομάκια – καντούνια, που καταλήγουν στην παραλία έχουν ονομασίες νησιών Ψαρρών και Ύδρας.

Σπίτι στην οδό Αμαξικής

Σπίτι στην οδό Αμαξικής

Οδός Αμαξικής. “Αμαξική” είναι η ονομασία της τρίτης ιστορικά πρωτεύουσας του νησιού στην σημερινή της χωροθέτηση. Η αρχική σύλληψη και πολεοδομικός σχεδιασμός χρονολογείται το 1726 από τους Ενετούς.  Πολύ στενό το δρομάκι ξεκινάει από την παραλία, καμπύλου σχήματος, διευρύνεται σιγά σιγά καθώς στρίβουμε δεξιά από την Φρύνης και μας οδηγεί κεντρικότερα στην Παναγία των Ξένων και την πλατεία Μαρκά.  Εδώ θα συναντήσουμε σημαντικά δημόσια κτίρια όπως την δημόσια βιβλιοθήκη της Λευκάδας, τη Χαραμόγλειο ειδική Λευκαδική βιβλιοθήκη, την βιβλιοθήκη Νίκου Σβορώνου, την αίθουσα τέχνης Θ. Στάμου, την εκκλησία των Αγ. Αναργύρων.

Το κτίριο της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Λευκάδας

Η πλατεία Μαρκά καθώς επίσης οι ευθείς και πλατύτεροι δρόμοι Ι. Μαρίνου και η συνέχεια των Τζαβέλα – Δημάρχου Γιανουλάτου αποτελούν μέρος ενός μετέπειτα χρονικά πολεοδομικού σχεδιασμού από τους Άγγλους, που χρονολογείται το 1827. Ακολουθούμε την οδό Ι. Μαρίνου όπου παρατηρούμε και μεγαλύτερου μεγέθους κτίρια όπως χαρακτηριστικά την οικία Αρταβάνη με πρόσοψη στο Μαρκά και την οικία Ρουσσοπούλου (1870) με κύρια όψη στην πλατεία Ζαμπελίων.

Τα κτίρια των παλιών δικαστηρίων και του παλιού Γυμνασίου

Διασχίζοντας την πλατεία Ζαμπελίων βρίσκουμε το Αρχείο του δήμου Λευκάδας, που στεγάζεται στο πρώην “κτήριο Δικαστηρίων”. Αυτό και το διπλανό του δίδυμο “κτήριο Γυμνασίου” σχεδιάστηκαν και χτίστηκαν την ίδια εποχή μετά το σεισμό του 1825 από τους Άγγλους κατακτητές (1830). Και τα δύο κτίρια συνδέθηκαν με την εκπαιδευτική ιστορία του νησιού.

Παλιό σιδηρουργείο στην οδό Μητροπόλεως

Παλιό σιδηρουργείο στην οδό Μητροπόλεως

Ακριβώς σε επαφή με τον κήπο του Γυμνασίου, στην νότια πλευρά του είναι ο Μητροπολιτικός ναός, ένα από τα μνημεία της Χώρας. Η οδός Μητροπόλεως έχει πιο εμπορικό χαρακτήρα. Λίγο πριν βγούμε στην αγορά θα συναντήσουμε την ποτοποιία Φραγκούλη (από το 1945), που παρασκευάζεται το Λευκαδίτικο λικέρ “ροζολί”.

Βρισκόμαστε σε ένα από τα κεντρικότερα γεμάτο ζωντάνια σημεία της πόλης “το παζάρι”, την “ραχοκοκαλιά” του πολεοδομικού ιστού. Αριστερά μας στον κεντρικό πεζόδρομο αντικρίζουμε τον ναό του Παντοκράτορα (1699) στον περίβολο του οποίου βρίσκεται ο τάφος του Αρ. Βαλαωρίτη. Απέναντι δεσπόζει η οικία Φραγκούλη (1890) με τα περίτεχνα κιγλιδώματα.  Θα περάσουμε από τις συνεχόμενες στοές, που δίνουν τη δυνατότητα να συνεχίζεται η ζωή τόσο τις βροχερές μέρες, όσο και κάτω από τον δυνατό ήλιο.

Το στενό των Αγίων Αναργύρων

Το στενό των Αγίων Αναργύρων

Στην γωνία της εθνικής τράπεζας θα πάμε αριστερά στο ήσυχο στενό των Αγ. Αναργύρων. Κτίσματα αρχοντικά ή και μικρότερα σπίτια της λαϊκής αρχιτεκτονικής διατηρούν το χρώμα της παλιάς πόλης. Περνάμε πίσω από την εκκλησία των Αγ. Αναργύρων και επιστρέφουμε στην γνώριμη πλατεία Μαρκά για μία στάση.  Ερευνώντας στις βιβλιιοθήκες ανακαλύπτουμε στοιχεία για την ιστορία και τις μνήμες της πόλης. Στην πλατεία Μαρκά υπήρχε διαμορφωμένη υπαίθρια αγορά κατά την Αγγλική πρόταση στα 1825. Αργότερα κατά την δεκαετία του 1950 κεντρικά στην πλατεία υπήρχε δημοτικό σχολείο.

Η πλατεία Μαρκά

Ο περίπατός μας θα συνεχίσει στην οδό Λοχ. Ροντογιάννη (κύρια είσοδο της δημόσιας βιβλιοθήκης), άλλοτε οδό Ρόδων (calle delle rose) και μετέπειτα οδό Ερμού, όπου  βρίσκεται και το σπίτι που έζησε ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879).

Θα στρίψουμε αριστερά στην πίσω όψη των κτιρίων της αγοράς στη Φιλαρμονικής. Χρώματα και αυλές συνθέτουν την εικόνα στο στενό αυτό καντούνι, που θα μας οδηγήσει στο κηποθέατρο και το μουσείο Άγγελου Σικελιανού. Αν στρέψουμε το βλέμμα μας πίσω στην αγορά θα εντοπίσουμε το καμπαναριό του Αγ. Νικολάου, σημείο αναφοράς στην παλιά πόλη.

Η οικία Ζαμπελίων

Η οικία Ζαμπελίων

Διασχίζουμε κάθετα τον πεζόδρομο και επισκεπτόμαστε τον Αγ. Νικόλαο. Το 1687 ανεγέρθη ο ναός. Το 1704 το κτίριο κατέρρευσε  και ξαναοικοδομήθηκε. Με το σεισμό του 1825 ξαναγκρεμίστηκε και το 1830 χτίστηκε στις σημερινές του διαστάσεις.  Απέναντι από την κυρία είσοδο του ναού η “οικία Ζαμπελίων” αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής, συνάμα όμως μαρτυρά και την αδιαφορία για την διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Πρόκειται για ένα ιστορικό κτίριο, αφού εκτός από κατοικία των δύο μεγάλων προσωπικοτήτων Ιωάννη και Σπυρίδωνα Ζαμπέλη στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε για διάφορες χρήσεις. Υπήρξε σχολείο, έδρα της φιλαρμονικής, αργότερα γραφεία και κάποια στιγμή εγκαταλείφθηκε εντελώς.

Βαδίζουμε στην οδό Κων/νου Καλκάνη παράλληλα με την κεντρική αγορά. Παρατηρούμε τα υλικά των προσόψεων . Τα κτίσματα είναι λίθινα στο ισόγειο και ξύλινα στην ανωδομή. Η όψη συχνά επενδύεται με λαμαρίνα, αντί για ξύλινες τάβλες, για προστασία της ξυλοδεσιάς. Υλικό ελαφρύ, εύχρηστο, φθηνό και αποτελεσματικό.

Θα ήταν παράλειψη αν δεν περνούσαμε από τον Αγ Γεώργιο και τον Αγ. Ιωάννη, έτσι στο γωνιακό διατηρητέο κτίριο, την οικία Δεβάρη, στρίβουμε δεξιά στην οδό Πάνου Πολίτη. Σύντομα βρισκόμαστε στον περίβολο του Αγ. Γεωργίου. Οι ώχρες στον ρηγματωμένο σοβά, το καλντερίμι στην είσοδο και εξωτερικά από το ιερό του ναού, με το καμπαναριό μοναδική θέα στο τελείωμα της οδού Μύτικα συνθέτουν μία εικόνα τέχνης.

Στο βάθος τα κατάρτια από τα ιστιοφόρα. Τα οικοδομικά τετράγωνα γραμμικά και στενά. Τα καντούνια σαν λεπτές νευρώσεις στο σώμα του οικισμού καταλήγουν θάλασσα στον ανατολικό μόλο, τον “μικρό μόλο” από όπου και έφευγαν τα πλοία για Μύτικα, Κάλαμο, Μεγανήσι. Στη θέση των παλιών “Αλυκών “ σήμερα βρίσκεται η μαρίνα της Λευκάδας (…).

Βαδίζουμε πάλι προς το ιστορικό κέντρο παίρνοντας την οδό Μεγανησίου, που μας οδηγεί  στο ναό του Αγ Ιωάννη. Ο κοινόχρηστος χώρος που ανοίγεται μπροστά από την εκκλησία μοιάζει με ένα υπαίθριο θέατρο και τα σπίτια που ορίζουν το χώρο, σκηνικό της ιστορικής Λευκάδας. Η βρύση πλέον διακοσμεί την πλατεία παλιότερα όμως ήταν η δημόσια βρύση από την οποία υδρεύονταν η περιοχή. Από πίσω ακριβώς η Κων/νου Μαχαιρά μας κατευθύνει στην οδό Λευκάδιου Χερν και την κατοικία που έζησε ο εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας.

Με έναν μικρό ελιγμό αριστερά και δεξιά αντικρίζουμε την κεντρική πλατεία του Αγ. Σπυρίδωνα. Τόπο συνάντησης, τόπο ζωής, τόπο χαράς! Φανταστείτε πως θα ακούγονταν η φωνή της Μαρία Κάλλας όταν τραγούδησε το καλοκαίρι του 1964 στις γιορτές Λόγου και Τέχνης στην πλατεία της Λευκάδας!

Άποψη της κεντρικής πλατείας της Λευκάδας

Με βάση την αρχική σύλληψη του πολεοδομικού σχεδιασμού από τους Ενετούς, η κεντρική πλατεία (όπου υπήρχε και η λατινική εκκλησία) μαζί με τον Αγ. Σπυρίδωνα και το παζάρι είναι το κέντρο του οικισμού, το οποίο περικλείεται από έναν δακτυλιοειδή δρόμο. Ο δακτύλιος αυτός αρχίζει και τελειώνει στην κεντρική πλατεία. Στο βορινό τμήμα ένας δεύτερος κυκλικός δρόμος παράλληλος σχεδόν του πρώτου ακολουθεί την ίδια κυκλοτερή πορεία. Γύρω-γύρω από τους δακτύλιους αυτούς, οι δρόμοι είναι ακτινωτά διατεταγμένοι. Φαίνονται στον χάρτη σαν ακτίνες που εκπορεύονται από το κέντρο.

Η περιγραφή της κυκλοτερής πορείας ταιριάζει απόλυτα να ξεκινάει από το ιερό του Αγ Σπυρίδωνα με την οδό Βεροιώτη ή αλιώς την “παλιά αγορά”.  Εκεί, θα συναντήσουμε το κτίριο του φούρνου του Κοψιδά, το παλιό συμβολαιογραφείο και μαγαζιά. Στην οδό Στεφανίτση αριστερά μας το λαογραφικό μουσείο του Ορφέα και δεξιά το κτίριο της Φιλαρμονικής. Αν συνεχίσουμε ευθεία για λίγο ακόμη θα δούμε το παλιό ζαχαροπλαστείο, τα ραφτάδικα, το ταβερνάκι του Ρεγκάντου. Οι όψεις είναι φροντισμένες, τα παράθυρα με τα καϊτια τους, μέτρο παντού ο άνθρωπος. Μιχαήλ Σικελιανού και Βεροιώτη στη γωνία, στο μαγαζί με τις κορνίζες και τους πίνακες ζωγραφικής στρίβουμε δεξιά και σε λίγο συναντάμε τον παράλληλο δακτύλιο, την Σπύρου Γαζή.  Ήσυχο δρομάκι  με χαμηλά σπίτια τόσο όμοια και τόσο διαφορετικά συνθέτουν ένα σύνολο μοναδικής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Δεξιά μας σε λίγο θα κάνουμε στάση στη Φιλαρμονική και αν είμαστε τυχεροί θα ακούσουμε τους ήχους από τα πνευστά. Αφήνουμε πίσω μας τις μελωδίες και με θέα το “ιβάρι” βαδίζουμε στην Κονταρη. Τα στενομέτωπα διώροφα κτίσματα εν σειρά μετουσιώνουν το “ελάχιστο” της αρχιτεκτονικής.

Το κτίριο της Φιλαρμονικής Εταιρίας Λευκάδας

Στην παραλία δεξιά βρίσκεται το διατηρητέο του Μαμαλούκα ανακαινισμένο, ενώ παραδίπλα θα δούμε ίσως το πιο χαρακτηριστικό σπίτι της Λευκάδας, “το σπίτι του φωτογράφου” (πριν το 1948) στη γωνία Πηνελόπης και Σικελιανού. Στενομέτωπο, διώροφο, πάντα φροντισμένο με τα λουλούδια του, το μπαλκονάκι του με θέα τη λιμνοθάλασσα και το κάστρο, ταιριάζει απόλυτα με την φιγούρα του ιδιοκτήτη του.

Πηνελόπης, το δρομάκι με τα δύο χαρακτηριστικά ισόγεια πέτρινα κτίσματα με αυλές, πόσο αρχετυπικές μορφές! Με άπλετο φως και λουλούδια! Στο αρχοντικό Boutique Hotel Aigli κρύβεται μια εσωτερική  αυλή κατάφυτη, μια μικρή όαση στο ιστορικό κέντρο. Θα πάμε αριστερά ανάμεσα από το σπίτι με τις βουκαμβίλιες και τον ξενώνα και θα βρεθούμε ακριβώς πίσω από το παλιό ξενοδοχείο, κτίριο Αβέρωφ. Χαρακτιριστικό για την επίλυση της οξείας γωνίας του οικοπέδου, αλλά και εξαιτίας του  ύψους του κτιρίου.

Βρισκόμαστε και πάλι στον κεντρικό πεζόδρομο και από το σημείο της παλιάς βρύσης έως “το πόντε” η οδός ονομάζεται Γουλιέλμου Δαιλπφερδ. Καταλήγουμε στο “μποσκέττο” και το “πόντε”, ενώ στην νοητή ευθεία της κεντρικής χάραξης παρατηρούμε τα απομεινάρια από τις βάσεις – θεμέλια του τουρκικού υδραγωγείου, που διοχέτευε το νερό στην “άλλη μεριά” και το κάστρο της Αγ. Μαύρας. Σήμερα τα πέτρινα θεμέλια αποτελούν βάσεις ξεκούρασης για τα πουλιά στο ιβάρι. Εμείς θα ξεκουραστούμε στο πάρκο των ποιητών, έναν τόπο μνήμης και τιμής προς τα ιστορικά πρόσωπα της Λευκάδας.

Η λιμνοθάλασσα αριστερά και στο βάθος το κάστρο της Αγίας Μαύρας

Η λιμνοθάλασσα αριστερά και στο βάθος το κάστρο της Αγίας Μαύρας

Στη συνέχεια περπατώντας δίπλα στο δίαυλο και τη λιμνοθάλασσα θα επιστρέψουμε στην αφετηρία μας.

*Η τρίτη διαδρομή – ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο της Λευκάδας είναι εργασία της κ. Νόνης Οικονομοπούλου (Αρχιτέκτων Μηχανικός), την οποία ευχαριστούμε θερμά για την συνδρομή της στην προσπάθεια μας.

error: Alert: Content is protected !!