header image
standard-title Υγρότοποι της Λευκάδας

Υγρότοποι της Λευκάδας

limnothalassa_new

Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 της Σύμβασης Ραμσάρ (2/2/1971, Ramsar – Iran), υγρότοποι είναι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη με ξυλώδη βλάστηση, από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα, από τυρφώδεις γαίες ή από νερό. Οι περιοχές αυτές κατακλύζονται μονίμως ή προσωρινώς από νερό, το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό. Σ’ αυτές περιλαμβάνονται και εκείνες που καλύπτονται με θαλασσινό νερό, το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα, ενώ επίσης ως υγρότοποι θα μπορούσαν να θεωρηθούν και «οι παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που συνορεύουν με υγρότοπους ή με νησιά ή με θαλάσσιες υδατοσυλλογές και που είναι βαθύτερες μεν από έξι μέτρα κατά τη ρηχία, αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια του υγρότοπου, όπως αυτός ορίζεται παραπάνω».

Ο ρόλος των υγροτοπικών οικοσυστημάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικός και πολυδιάστατος με λειτουργίες που είναι ιδιαίτερα επωφελείς για τον άνθρωπο, (όπως αντιπλημμυρική, αντιδιαβρωτική, ρυθμιστική του κλίματος και της ποιότητας νερού, υδρευτική και αρδευτική, βιολογική, αλιευτική, κτηνοτροφική και υλοτομική, θηραματική, αλατοληπτική, αμμοληπτική και υδροηλεκτρική, επιστημονική, εκπαιδευτική και πολιτιστική και τέλος η αξία τους ως χώροι αναψυχής. Πρόκειται δηλαδή για αγαθά και υπηρεσίες που παρέχονται στον άνθρωπο και του εξασφαλίζουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να ζήσει, να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει.

Η Λευκάδα είναι ένας μικρός σε έκταση τόπος που στα μόλις 325 Km2 διαθέτει ένα δίκτυο υγροτόπων αναγνωρισμένων και χαρτογραφημένων από το πρόγραμμα «Προστασία των υγρότοπων των νησιών της Ελλάδας» της WWF Ελλάς (του 2007, που αποτελεί διεύρυνση προγράμματος του 2004 που αφορούσε στο Αιγαίο).

Στο νησί έχουν καταγραφεί 12 υγρότοποι.

1) Λιμνοθάλασσες στην πόλη της Λευκάδας (Αυλέμονας και Παλιώνης)
2) Παλιές Αλυκές – Αλυκές Αλέξανδρου
3) Λιμνοδεξαμενή Καρυάς (Βρίσκεται στο κάμπο (λιβάδι) της Καρυάς, στην κεντρική Λευκάδα)
4) Εκβολή ρέματος Δημοσάρη (Βρίσκεται μεταξύ Νυδριού και Περιγιαλίου)
5) Έλος κοιλάδας Κομηλιού (Βρίσκεται ανατολικά, σε κοντινή απόσταση από το χωριό και διατηρεί νερά τους χειμερινούς μήνες)
6) Εκβολή ρύακα Κακό Λαγκάδι (Βρίσκεται στη δυτική Λευκάδα, στην θέση Ποτισιές, πριν τον Άγιο Νικήτα)
7) Όρμος Βλυχού (Βρίσκεται ανατολικά, μετά το Νυδρί και αποτελεί ένα μεγάλο φυσικό λιμάνι. Φιλοξενεί πολλά είδη ορνιθοπανίδας).
8) Εκβολή Ρέματος Βασιλικής. (Βρίσκεται έξω από το λιμάνι της Βασιλικής, δυτικά του οικισμού)
9) Λίμνη Μαραντοχωρίου
10) Έλος Ακόνη στο Μεγανήσι (Πρόκειται για αλμυρό εποχιακό τέλμα)
11) Έλος Ελιά στο Μεγανήσι (Πρόκειται για αλμυρό εποχιακό τέλμα)
12) Έλος Γρίλια στο Μεγανήσι ( Βρίσκεται στο δρόμο για τον Άγιο Ιωάννη, νοτιοανατολικά του νησιού. Περιβάλλεται από εύρωστο υγρό λιβάδι με βούρλα, που όσο απομακρύνεσαι από τις όχθες δίνουν την θέση τους σε λόχμες σκίνων και άλλων θαμνωδών ειδών. Υπάρχουν επίσης άγριες μέντες).

Από τον Ιούνιο του 2012 τέσσερις από τους παραπάνω υγρότοπους στη Λευκάδα (Έλος κοιλάδας Κομηλιού, εκβολή ρύακα Κακό Λαγκάδι, εκβολή ρέματος Βασιλικής, Λίμνη Μαραντοχωρίου) και οι τρεις του Μεγανησίου βρίσκονται υπό την προστασία του ΥΠΕΚΑ με Προεδρικό διάταγμα.

Λιμνοθάλασσες Λευκάδας

limnothalassa2_new

Οι λιμνοθάλασσες Παλιώνης και Αυλέμονας ανατολικά και βόρεια της πόλης της Λευκάδας περιλαμβάνονται στο δίκτυο Natura 2000 με Κωδικό GR22400001, είναι από τους μεγαλύτερους υγροτόπους της Δυτικής Ελλάδας και αποτελούν τμήμα του υγροβιότοπου του Αμβρακικού κόλπου, σύμφωνα με τη σύμβαση Ramsar. Η σύμβαση υπογράφηκε στην πόλη Ραμσάρ του Ιράν στις 2 Φεβρουαρίου 1971 όπου πραγματοποιήθηκε η «ιδρυτική» συνδιάσκεψη των 7 εκπροσώπων κρατών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας. Εκεί συνέταξαν και υπέγραψαν τη «Σύμβαση για τους Υγροτόπους Διεθνούς σημασίας ιδιαίτερα ως Ενδιαιτήματα Υδρόβιων Πουλιών» που τέθηκε σε ισχύ στις 21 Δεκεμβρίου 1975 και μέχρι σήμερα έχει υπογραφεί από 122 κράτη. Στον κατάλογο Υγροτόπων Διεθνούς σημασίας έχουν συμπεριληφθεί 1035 υγρότοποι, συνολικής έκτασης 78,2 εκατομμυρίων εκταρίων. Η λιμνοθάλασσα των Στενών Λευκάδας είναι μία ειδικά προστατευόμενη περιοχή σύμφωνα με την Οδηγία 79/409/EEC, την Συνθήκη της Βαρκελώνης και την Ελληνική Νομοθεσία, χαρακτηρισμένη ως περιοχή ιδιαιτέρου κάλλους (ΦΕΚ 687/Β/24-5-76).

Πρόκειται για έναν σημαντικό υγρότοπο με πλούσια χλωρίδα, πανίδα και ιδιαίτερα ορνιθοπανίδα, με πολλά είδη πουλιών, ανάμεσα τους και μεταναστευτικά. Στις εκτάσεις των λιμνοθαλασσών συναντώνται υφάλμυρα και αλμυρά νερά, βάλτοι με υφάλμυρα νερά, αλμυρόβαλτοι και αμμώδεις ζώνες με αμμοθίνες.

Χλωρίδα:

Συναντάμε ένα τοπικό ενδημικό φυτικό είδος την Arenaria Leucadia. Επίσης την Salicornia Europea (την γνωστή αρμυρήθρα που ροδίζει στις όχθες τους φθινοπωρινούς μήνες), διάφορα αλόφυτα, αρμυρίκια, βακτηρίδια και φύκια (αρκετά Ulva Lactula – «μαρούλι της θάλασσας), διάφορα είδη υδρόφιλων φυτών (καλαμιώνες) κυρίως «αρούντο» και «φραγμίτες», και στους γύρω λόφους υπάρχουν συκιές, σχοίνοι, σπάρτα, ρείκια, γαλατσίδα, αρωματικά ποώδη και άλλα.

Πανίδα:

Μέσα στα νερά με τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν (αβαθή νερά, λασπώδης πυθμένας, αυξομειώσεις θερμοκρασίας και στην περιεκτικότητα σε αλάτι κ.λ.π.), υπάρχουν σκουλήκια του νερού, σαλιγκάρια του νερού (γαστερόποδα), δίθυρα (μαλάκια), καρκινοειδή (γαριδάκια), καβούρια, μικρές μέδουσες και ψάρια (τσιπούρες, λαβράκια, κέφαλοι, χέλια, γλώσσες, γοβιοί, σπάροι, σαργοί). Κάποια από τα ψάρια ζουν μόνο στη λιμνοθάλασσα.

Επίσης συναντάμε πολλά αμφίβια (ιδιαίτερα βατράχια Raba Ridibunda) και ερπετά (σαΐτα, λαφίτης, αβλέφαρος).

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ορνιθοπανίδα που συγκεντρώνει. Πρόκειται για θαλασσοκόρακες, διάφορα είδη ερωδιών (τσικνιάδες), χαλκόκοτες, πελεκάνοι, γλάροι και γλαρόνια, καλαμίκιρκος (αρπακτικό), καλαμοκάνες, φαλαρίδες, βαρβάρες (είδος πάπιας), πρασινοκέφαλες πάπιες, καλημάνες και τους χειμερινούς μήνες κύκνους και φοινικόπετρα (φλαμίνγκο).
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της δυτικής λιμνοθάλασσας αποτελεί το Ιβάρι, ένας οριοθετημένος με καλαμωτές λιμνοθαλάσσιος χώρος, μέσα στον οποίο πραγματοποιείται αλίευση με παραδοσιακά μέσα. Ιδρύθηκε το 1700 και ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας Ζαμπέλη, ενώ στη συνέχεια δόθηκε στο νοσοκομείο της πόλης και πλέον στον Δήμο Λευκάδας. Η λέξη Ιβάρι (ή και διβάρι), είναι μάλλον λατινικής προελεύσεως (vivarium). Συνήθως οι παρεμβάσεις του ανθρώπου στο τάισμα των ψαριών είναι ελάχιστη. Το Ιβάρι για την Λευκάδα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς εκεί γίνεται η αποκόμιση και η επεξεργασία του περίφημου αυγοτάραχου από την μπάφα (θηλυκό κέφαλο).

Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί η γραφικότητα του Ιβαριού και των λιμνοθαλασσών, όλες τις ώρες της ημέρας, αλλά ιδιαίτερα τις πρώτες πρωινές ή τις στιγμές της δύσης.

Αλυκές Αλεξάνδρου

Άποψη των αλυκών Αλεξάνδρου - Φωτο: Φρόσω Κοσπεντάρη

Άποψη των αλυκών Αλεξάνδρου – Φωτο: Φρόσω Κοσπεντάρη

Οι πρώτες Αλυκές ιδρύθηκαν την περίοδο των Τόκκων στο νησί και πρώτη φορά μνημονεύεται εμπόριο αλατιού το 1415. Βρίσκονταν κοντά στην σημερινή τοποθεσία της Μαρίνας της Λευκάδας και είχαν έκταση 500 στρέμματα. Αποτελούνταν από 26 αλοπήγια ή τηγάνια και τροφοδοτούσαν με αλάτι την Βενετία και άλλες πόλεις. Έπαψαν να λειτουργούν το 1948.

Οι Νέες Αλυκές (Αλεξάνδρου) δημιουργήθηκαν από τους Ενετούς το 1688 στο σημερινό χωριό Καρυώτες απέναντι από το νησάκι Φόρτι (Οχυρό Αλέξανδρος), με έκταση 54 στρέμματα και 34 τηγάνια. Έπαψαν να λειτουργούν το 1989. Τα απομεινάρια των Νέων Αλυκών (του Αλεξάνδρου) μπορείτε να επισκεφτείτε στρίβοντας αριστερά προς την παραλία των Καρυωτών λίγο πριν το μέσο του χωριού. Εκεί υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα.

Το 1993 ο χώρος των Αλυκών αλλά και των συνοδευτικών οχυρωμάτων του Αλεξάνδρου (Φόρτι) και Κωνσταντίνου (Φορτίνο) κηρύχτηκαν ως διατηρητέα ιστορικά μνημεία.

Οι Αλυκές αποτελούν ιδιαίτερης σημασίας υγρότοπους. Οι Αλυκές του Αλεξάνδρου βρίσκονται στην παραλία του χωριού Καρυώτες. Οι Αλυκές, λόγω της συνύπαρξης σε αυτές όλης της διαβάθμισης περιβαλλοντικών συνθηκών, επιτρέπουν την πληθυσμιακή αύξηση ολιγάριθμων ειδών, εξειδικευμένων σε αφιλόξενα ακραία περιβάλλοντα και συνεισφέρουν στην διεύρυνση της ποικιλότητας οργανισμών. Οι Αλυκές του νησιού λοιπόν κατατάσσονται μεταξύ των σημαντικών για ορνιθοπανίδα βιοτόπων. Κυριότερος τύπος χλωρίδας που επικρατεί είναι φυτοπλαγκτόν και φύκη καθώς και αλόφυτα.

Λίμνη Μαραντοχωρίου

limni_marantochori_new

Βρίσκεται στη νότια Λευκάδα μεταξύ των χωριών Μαραντοχώρι, Βουρνικά και Κοντάραινα. Πρόκειται για μια φυσική λίμνη γλυκού νερού με υπερυδατική και δενδρώδη βλάστηση, περιστοιχισμένη και οχυρωμένη από «τοίχους» αγκαθωτών βάτων που την προφυλάσσουν. Είναι η μοναδική φυσική λίμνη του νησιού με πλούσια χλωρίδα και πανίδα.

error: Alert: Content is protected !!