post-title Αρχαία Νήρικος – Επίσκεψη στην αρχαία πρωτεύουσα της Λευκάδας

Αρχαία Νήρικος – Επίσκεψη στην αρχαία πρωτεύουσα της Λευκάδας

Αρχαία Νήρικος – Επίσκεψη στην αρχαία πρωτεύουσα της Λευκάδας

Αρχαία Νήρικος – Επίσκεψη στην αρχαία πρωτεύουσα της Λευκάδας

Η Λευκάδα είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο, καθώς σε πολλά σημεία της υπάρχουν οργανωμένα ή δυστυχώς παραμελημένα αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν την μεγάλη πορεία της στον χρόνο. Δυο περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Λευκάδας, στον επαρχιακό δρόμο Λευκάδας Νυδριού,  μετά τη θέση Μεγάλη βρύση δεξιά του δρόμου, βρίσκεται ένα κατάφυτος από ελιές λόφος που φέρει το όνομα Κούλμος.

Στο ανατολικό κυρίως τμήμα του, και από ψηλά στην κορυφή του, μέχρι κάτω στην πεδιάδα και μέχρι τη θάλασσα, οι Κορίνθιοι άποικοι, έστησαν από το τελευταίο τέταρτο του 7ου πΧ. αιώνα την πόλη Λευκάς, την πρώτη πόλη του νησιού στα ιστορικά τουλάχιστον χρόνια. (Ανασκαφές στο νησί έχουν δείξει ότι η αρχαιότερη πόλη στο νησί βρισκόταν γύρω από τη θέση Στενό στην πεδιάδα του Νυδριού). Από το όνομα της πόλης πήρε και το όνομα του το νησί.

Στη θέση αυτή παρέμεινε η πρωτεύουσα του νησιού, μέχρι και τα πρώτα χρόνια της Βυζαντινής κυριαρχίας στο νησί. Τον 6ο μΧ αιώνα αναφέρεται ότι καταστράφηκε από σεισμό και ότι η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε σε υψηλότερο σημείο, στη θέση Κάστρο, χωρίς όμως να υπάρχουν επαρκή στοιχεία ούτε για την νέα αυτή πόλη αλλά ούτε και για την γενικότερη περίοδο μέχρι την κυριαρχία του νησιού από τους Δυτικούς το 1300., όπου μεταφέρθηκε η πρωτεύουσα στο κάστρο της Αγίας Μαύρας.

Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι από την νότια είσοδο της πόλης της Λευκάδας (τοποθεσία «Τσεχλιμπού») και προς τα νότια, καλύπτοντας την συνοικία Καλιγόνι, τον λόφο Κούλμο και μέχρι τους Καρυώτες και την Λυγιά, υπάρχει μια τεράστια έκταση αρχαιολογικών ευρημάτων που περιλαμβάνουν τα ερείπια της περιτοιχισμένης αρχαίας πόλης που ήδη ααφέραμε, τα δυο νεκροταφεία της, μεμονωμένα μνημεία και διάσπαρτα οικοδομικά λείψανα από τάφους, αγροικίες, λιμενικές εγκαταστάσεις και τμήματα τείχους, πολλά από τα οποία προϋπήρχαν των Κορινθίων και ανήκαν στην ακόμα αρχαιότερη πόλη Νήρικο.

Ανασκαφές στην περιοχή έγιναν το 1901 από το συνεργάτη του Doerpfeld, E. Kruger, που έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο κομμάτι που αφορούσε το αρχαίο λιμάνι της πόλης και την λιμνοθάλασσα που σχετίζονταν με την θεωρία του περί Ομηρικής Ιθάκης. Η ανακάλυψη μάλιστα καταλοίπων λίθινης γέφυρας που ένωνε την Λευκάδα με την απέναντι Ακαρνανική ακτή ενίσχυσε την θεωρία του ότι η Λευκάδα ήταν νησί και όχι προέκταση των στεριανών ακτών. Βέβαια ο Doerpfeld ως «Νήρικο» ονομάζει την απέναντι Ακαρνανική ακτή κοντά στο χωριό Πλαγιά.

Πληροφορίες σχετικά με την πόλη παίρνουμε από την επίσημη σελίδα του ΥΠ.ΠΟ

«Η πόλη Λευκάς ήταν τειχισμένη με ισχυρό οχυρωματικό περίβολο μήκους περίπου 4,5 χιλιομέτρων, που περιέκλειε το λόφο και το πεδινό τμήμα της. Σήμερα στέκουν ακόμη, ορατά το δυτικό και το βόρειο σκέλος του περιβόλου που περιτρέχουν την κορυφογραμμή του Κούλμου, τα οποία είναι κατασκευασμένα κατά το πολυγωνικό σύστημα. Σε αρκετά σημεία του λόφου το τείχος σώζεται σε ύψος που ξεπερνά τα 4μ., ενώ τμήματά του είναι ενσωματωμένα σε παλαιές οικίες. Στο πεδινό τμήμα της πόλης το τείχος δεν είναι ορατό, εκτός από κάποια μόνο σημεία του διάσπαρτα. Σημαντικό τμήμα του βόρειου σκέλους του έχει εντοπιστεί στο δρόμο που διασχίζει τον οικισμό Καλλιγονίου, κάτω από μυλαύλακα ερειπωμένου νερόμυλου του 19ου αι. Το τμήμα αυτό διατηρείται σε ύψος έως 2,90μ. και το πλάτος του φθάνει τα 4μ. 

Ο περίβολος ενισχύονταν με ορθογώνιους πύργους, τέσσερις από τους οποίους έχουν εντοπιστεί στο βόρειο πεδινό σκέλος του τείχους.  Αντίθετα, στο ορεινό τμήμα του τείχους οι πύργοι είναι τοποθετημένοι αραιότερα. Από τις πύλες της οχύρωσης έχει εντοπιστεί η ΝΑ, πλάτους 4,50μ., η οποία οδηγούσε σε «πλατεία» στην αγορά της πόλης. Μια ακόμη πύλη τοποθετείται κοντά στη ΒΑ γωνία του τείχους. 

Η ακριβής χρονολόγηση της οχύρωσης και οι πιθανές διαφορετικές κατασκευαστικές της φάσεις δεν έχουν εξακριβωθεί ανασκαφικά. Τα ανασκαμμένα τμήματα του βόρειου πεδινού σκέλους ανάγονται στους ελληνιστικούς χρόνους (τέλη 4ου αι. π.Χ.)»

Στις ανασκαφές του συνεργάτη του Doerpfeld, E. Kruger, το 1901,στο λόφο Κούλμο εντοπίστηκε  τμήμα αρχαίου θεάτρου, ωστόσο τα στοιχεία της ανακάλυψης αυτής δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ και ουσιαστικά η θέση του μνημείου δεν ήταν ξεκάθαρη. Τον Δεκέμβριο του 2015 μετά από ανασκαφικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτ/νιας & Λευκάδας σε συνεργασία με τον Δήμο Λευκάδας η θέση του εντοπίστηκε και τα νέα στοιχεία έδειξαν μιας μεγάλης σημασίας για την Λευκάδα ανακάλυψη.

Πρόκειται για ένα μεγάλων διαστάσεων αρχαίο θέατρο, το μοναδικό μέχρι αυτή την στιγμή στα Ιόνια νησιά. Ανακάλυψη που δίνει ιδιαίτερη αίγλη στον αρχαιολογικό θησαυρό του νησιού.

Περισσότερα για το αρχαίο θέατρο μπορείτε να δείτε εδώ.

Τα ορατά σημεία του αρχαιολογικού χώρου βρίσκονται  παράλληλα με τον επαρχιακό δρόμο Λευκάδας – Βασιλικής, και δυστυχώς δεν είναι επισκέψιμα. Ευρήματα των ανασκαφών στην ευρύτερη περιοχή που αναφέρουμε εδώ μπορείτε να δείτε στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Λευκάδας, που στεγάζεται στο κτήριο του Πνευματικού Κέντρου της πόλης. Δείτε και εδώ.

error: Alert: Content is protected !!